ދިވެހިންގެ ދިރިއުޅުން ބަދަލުކޮށްލި 2004 ވަނަ އަހަރުގެ ބިރުވެރި ސުނާމީ ކާރިސާއަށް 20 އަހަރު ފުރުނު ތާރީޚީ އަހަރުކަމަށްވާ 2024 ގައި، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޑރ. މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު ވަނީ "ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކާރިސާތަކުގެ ހިރާސް ކުޑަކުރުމުގެ ސްޓްރެޓެޖީ 2024–2030" ތަޞްދީޤުކުރައްވާފައެވެ. މިއީ ކުރިމަގުގައި ދިމާވެދާނެ ކާރިސާތަކުން ރައްޔިތުންނާއި، އުމްރާނީ ވަސީލަތްތަކާއި އަދި ތިމާވެށި ސަލާމަތްކުރުމަށް ރާއްޖޭގައި އެކުލަވާލެވުނު ފުރަތަމަ ފުރިހަމަ 6 އަހަރުގެ މަގުޗާޓެވެ.
މާޒީގެ ތަޖުރިބާތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް
މި ސްޓްރެޓެޖީއަކީ ކުއްލިއަކަށް އުފަންވި އެއްޗެއް ނޫނެވެ. މިއީ 2004 ގެ ސުނާމީއަށްފަހު އެޅުނު ބިންގާތަކުގެ މައްޗަށް — ނޭޝަނަލް ޑިޒާސްޓަރ މެނޭޖްމަންޓް ސެންޓަރު އުފެއްދުމާއި، 2015 ގައި ކާރިސާއާބެހޭ ޤާނޫނު ފާސްކުރުމާއި، އަދި ކާރިސާތަކާ ގުޅޭ ކަންކަން ވިލަރެސްކުރާ މައި އިދާރާގެ ގޮތުގައި އެން.ޑީ.އެމް.އޭ އުފެއްދުން ފަދަ ކަންކަމުގެ މައްޗަށް — ބިނާކޮށް އެކުލަވާލާފައިވާ އޮނިގަނޑެކެވެ.
މީގެ އިތުރުން، މޫސުމީ ބަދަލުތަކުގެ ސަބަބުން މިހާރު ދިވެހިން ތަޖުރިބާކުރަމުންދާ ކަންކަން ކަމަށްވާ، އުދައެރުމާއި، ވިއްސާރަ މޫސުމުގެ ބާރުގަދަވުމާއި، އަދި ރަށްރަށުގައި ހިނގާ އަލިފާނުގެ ހާދިސާތަކަކީ މަދުމަދުން ވާ ކަންކަމުގެ ބަދަލުގައި ދުވަހީ ދިރިއުޅުމުގެ ބަޔަކަށް ވެފައިވާތީ، މިއީ އެކަންކަމަށް ވިސްނައިގެން ފަރުމާކޮށްފައިވާ ސްޓްރެޓެޖީއެކެވެ. މިއީ އދ. ގެ 'ސެންޑާއީ ފްރޭމްވަރކް' އާވެސް ފުރިހަމައަށް ގުޅިފައިވާ، އަދި ތިމާވެށީގެ މައްސަލަތަކުގައި ކުދި ޖަޒީރާ ޤައުމުތަކުގެ (SIDS) އަޑު އުފުލުމަށް ބައިނަލްއަޤްވާމީ މައިދާނުގައި ލިބޭ ވަރަށް ބޮޑު ބާރެކެވެ.
ސްޓްރެޓެޖީގެ މައިގަނޑު އަމާޒުތައް
މި ސްޓްރެޓެޖީގެ އަމާޒުތައް ވަރަށް ސާފެވެ:
ރާއްޖޭގެ ޤުދުރަތީ ވެށްޓާއި އުމްރާނީ ވަސީލަތްތައް (ރަށްތައް، ފަރުތައް، ކުޅިފާ، ގެދޮރު) މޫސުމީ ނުރައްކާތަކުން ހިމާޔަތްކުރުން.
ރައްޔިތުންގެ ފުރާނައާއި، ގެދޮރާއި އަދި މުދާ ރައްކާތެރިކުރުން.
ކާރިސާތަކަށް ތައްޔާރުވެފައިވާ ވިލުންވެރި މުޖުތަމަޢުތަކެއް ބިނާކޮށް، ދެމެހެއްޓެނިވި ތަރައްޤީ ހާސިލުކުރުން.
ގެއްލުން ކުޑަކުރުމަށް ކުރާ މަސައްކަތްތަކަށް މަގުފަހިކޮށް، ކާރިސާތައް މެނޭޖްކުރުމުގެ ދާއިރާއިން އިންސާނީ ވަސީލަތް ތަރައްޤީކުރުން.
މި ސްޓްރެޓެޖީ ތަންފީޒުކުރުމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ 2024 އިން 2030 ގެ މުއްދަތަކީ، ޕެރިސް އެގްރީމަންޓާއި ސަސްޓެއިނަބަލް ޑިވެލޮޕްމަންޓް ގޯލްސް (SDGs) ފަދަ ބައިނަލްއަޤްވާމީ ލަނޑުދަނޑިތަކާ އެއްގޮތަށް، ރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ފެންވަރުން ފެށިގެން ރަށު ފެންވަރާ ހަމައަށް ކާރިސާތަކުގެ ހިރާސް މެނޭޖްކުރާ ގޮތަށް މާނަހުރި ބަދަލުތަކެއް ގެނައުމަށް ލިބޭ އެކަށީގެންވާ މުއްދަތެކެވެ.
ސްޓްރެޓެޖީގެ މައިގަނޑު 7 އަސާސް
މި މަގުޗާޓު ބިނާވެފައިވަނީ މައިގަނޑު ހަތް އިސްކަމެއްގެ މައްޗަށެވެ. ކޮންމެ ކަމަކީވެސް ކާރިސާތަކަށް ތައްޔާރުވުމާއި އިޖާބަދިނުމުގެ ތަފާތު މަރުޙަލާތަކަށް އަމާޒުކޮށްފައިވާ ކަންކަމެވެ.
މިއީ އެންމެންގެ ޒިންމާއެއް
ކާރިސާތަކުގެ ހިރާސް ކުޑަކުރުމަކީ ހަމައެކަނި އެއް މުއައްސަސާއަކުން، ނުވަތަ އެއް ސްޓްރެޓެޖީއަކުން، ނުވަތަ އެއް ވަގުތަކު ކުރެވޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. މިއީ ސަރުކާރާއި، މުޖުތަމަޢުތަކާއި، މަދަނީ ޖަމްޢިއްޔާތަކާއި އަދި ވަކިވަކި ފަރުދުން އެތައް އަހަރެއް ވަންދެން ގުޅިގެން ކުރަންޖެހޭ ޤައުމީ މަސައްކަތެކެވެ.
މި ސްޓްރެޓެޖީއަކީ މި ހުރިހާ ކަމެއް އެއްކޮށް، ނުރައްކާތައް ދެނެގަތުމާއި، އުމްރާނީ ވަސީލަތްތައް ބިނާކުރުމާއި، ޤުދުރަތީ ވެށި ހިމާޔަތްކުރުމުގެ މަސައްކަތްތައް އެއް މިސްރާބަކަށް ގެންދިއުމަށް ރާއްޖެއިން މިހާތަނަށް އެކުލަވާލި އެންމެ ފުރިހަމަ ޕްލޭނެވެ. މިއީ ވިލުންވެރިކަމަކީ ވާރުތަވާ އެއްޗެއް ނޫންކަމާއި، އެއީ އަމިއްލައަށް ބިނާކުރަންޖެހޭ އެއްޗެއްކަން ކަށަވަރުކޮށްދޭ ފުރިހަމަ ތަޞައްވުރެކެވެ.
ސްޓްރެޓެޖީ ވިދާޅުވުމަށް
"ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކާރިސާތަކުގެ ހިރާސް ކުޑަކުރުމުގެ ސްޓްރެޓެޖީ 2024–2030" އަކީ 2024 ވަނަ އަހަރުގެ ޑިސެމްބަރު 26 ވަނަ ދުވަހު ނޭޝަނަލް ޑިޒާސްޓަރ މެނޭޖްމަންޓް ކައުންސިލުން ފާސްކޮށް، ނޭޝަނަލް ޑިޒާސްޓަރ މެނޭޖްމަންޓް އޮތޯރިޓީން ޝާއިޢުކޮށްފައިވާ ލިޔުމެކެވެ. މި ލިޔުމުގައި މަތީގައިވާ 7 އިސްކަމާ ގުޅޭގޮތުން ތަފްޞީލީ އެކްޝަން ޕްލޭންތަކާއި ތަންފީޒުކުރާނެ ގޮތްތައް ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ. މިއީ އެން.ޑީ.އެމް.އޭ ގެ ވެބްސައިޓުން އާންމުކޮށް ފެންނަން އޮންނާނެ ލިޔުމެކެވެ.