އައްސޭރިފަށުގެ ގަސްގަހާގެހި ނެތިދިއުމަކީ ކޮބާ؟
އައްސޭރިފަށުގެ ގަސްގަހާގެހި ނެތިދިއުން ކަމަށް ބުނެވެނީ، މޫގަސް ފިޔަވައި އައްސޭރިފަށުގައި ހެދޭ އެހެނިހެން ގަސްތަކާއި ވިނަގަނޑުތައް މަދުވެ، ހަލާކުވެގެން ދިއުމަށެވެ. މިކަން މެދުވެރިވަނީ މޫސުމަށް އަންނަ ބަދަލުތަކާއި، މޫސުން ގޯސްވާ ހާލަތްތަކާއި، އަދި އިންސާނުންގެ އަމަލުތަކުގެ ސަބަބުންނެވެ. މި ގަސްތަކަކީ މީހުން ދިރިއުޅޭ ސަރަޙައްދާއި ހާމަ ކަނޑާ ދެމެދު އޮންނަ ދިރިހުރި ފާރެކެވެ. މި ގަސްތައް ނެތިދިއުމުން، ރަށްރަށުގެ ގޮނޑުދޮށްތައް ހިމާޔަތްކުރުމަށް އޮތް އެންމެ ކާމިޔާބު، އަދި އެންމެ ޚަރަދުކުޑަ ޤުދުރަތީ އައްޑަނަ ގެއްލިގެންދެއެވެ.
އަޅުގަނޑުމެންނާއި ކަނޑާ ދެމެދު ހެދިފައިވާ ގަސްތައް
ރާއްޖޭގެ ކޮންމެ ރަށެއްގެ ގޮނޑުދޮށުން ހިނގާލި ނަމަވެސް، މޫދާއި މީހުން ދިރިއުޅޭ ސަރަޙައްދާ ދެމެދު ހެދިފައިވާ ގަސްތަކެއް ފެންނާނެއެވެ. ދިވެހިންގެ ބަހުރުވައިން 'ހޭޅިފަށް' ކިޔާ މި ސަރަޙައްދުގައި ގަސްތައް ހެދިފައި ހުންނަނީ ވަކި ތަރުތީބަކުންނެވެ. އެންމެ ކުރިއަށް މޫދާ ކައިރީގައި ހެދޭ ގަސްތަކާއި، އޭގެ ފަހަތުގައި ހެދޭ ބޯ ގަސްތަކާއި އަދި ރަށުތެރެއަށް ވަންނަ ވަރަކަށް ބޮޑެތި ގަސްތައް ހެދިފައި ހުރެއެވެ.
މިއީ ބަލިކަށި ގަސްތަކެއް ނޫނެވެ. މިއީ މާހައުލަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ހޭނިފައިވާ ގަސްތަކެކެވެ. މި ގަސްތަކަކީ މާގިނަ ކާނާ ނުލިބޭ ވެލިގަނޑުގައާއި، ލޮނުގަދަ މާހައުލުތަކުގައާއި، ލޮނުގެ އަސަރުކުރާ ވައިގައި އަދި ބާރު ވަޔަށް ކެތްކުރާ ގަސްތަކެކެވެ. މި ގަސްތަކުން ގޮނޑުދޮށުގެ ވެލިގަނޑު ހިފަހައްޓައިދެއެވެ. ރާޅުގެ ބާރު ކަނޑުވާލައިދެއެވެ. މެދުކެނޑުމެއްނެތި ކަނޑުން އަންނަ އޮއިވަރުތަކުން ގޮނޑުދޮށް ހިމާޔަތްކޮށްދެއެވެ. ތިމާވެށީގެ އިތުރުން، މި ގަސްތަކަކީ ވަރަށް ފުން ސަގާފީ މުހިންމުކަމެއް ލިބިފައިވާ ގަސްތަކެކެވެ. އެތައް ޤަރުނެއް ވަންދެން، މި ގަސްތަކުގެ ފަތް ބޭނުންކޮށްގެން ސާދާ ވިޔުމާއި، ވަށިގަނޑު ވިޔުމާއި އަދި ފުރާޅު ހިޔާކުރުމަށް ފަންގި ވިނެފައިވެއެވެ. އެކި ބާވަތްތަކުގެ ގަސްތަކަކީ ދިވެހި ބޭސްވެރިކަމުގައި މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރާ ތަކެއްޗެވެ. ރާއްޖޭގެ ރަށެއްގައި ބޮޑުވި ކޮންމެ މީހަކަށްމެ، ކާނި ނުވަތަ ބޯށި ގަހެއްގެ ހިޔަނި، އޭގެ ފަތްތަކުގެ އަޑު، އައްސޭރިފަށުގެ ގަސްތަކާއި ލޮނުގެ ވަސް — މިއީ ހަމައެކަނި ތިމާވެށީގެ ޚިޔާލީ ވާހަކަތަކެއް ނޫނެވެ. މިއީ އާންމު ދިރިއުޅުމުގެ ބައެކެވެ. ރަށެއްގައި މި ގަސްތައް ހުރުމަކީ އެރަށެއްގެ މަންޒަރާއި، އަމިއްލަވަންތަކަމާއި، އަދި އެއް ޖީލުން އަނެއް ޖީލަށް ވާރުތަވަމުން އައިސްފައިވާ މަޢުލޫމާތުގެ ބައެކެވެ.
ގޮނޑުދޮށްތަކަށް އަސަރުކުރަނީ ކޮން ކަންތައްތަކަކުން؟
ތަރައްޤީއާއި ބިން ސާފުކުރުން
ބަނދަރު ހެދުމަށާއި، ބިން ހިއްކުމަށާއި، އެއަރޕޯޓް ހެދުމަށާއި، އަދި އާބާދީ ފުޅާކުރުމަށްޓަކައި އައްސޭރިފަށުގެ ގަސްތައް ކަނޑައި ސާފުކުރެއެވެ. އާބާދީ ބޮޑުވަމުންދާ ރަށްރަށުގައި، ބިމުގެ ކޮންމެ އަކަފޫޓެއް ބޭނުންކުރުމަށް އޮންނަ ޕްރެޝަރުގެ ސަބަބުން ގިނަފަހަރަށް ގެއްލުންވަނީ މި ޤުދުރަތީ އައްޑަނައަށެވެ. އަދި އާޓިފިޝަލްކޮށް ހިއްކާފައިވާ ބިންތަކުގައި ގަސް އިންދުމަށްޓަކައި، މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްރަށުން ބޮޑެތި ގަސްތައް ނެގުމަކީވެސް މިހާރު ފެންނަމުންދާ ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ އާދައެކެވެ.
މޫސުމަށް އަންނަ ބަދަލުތަކާއި މޫސުން ގޯސްވުން
ބާރުގަދަ ތޫފާންތަކާއި ކަނޑުގެ ލޮނުގަނޑު އުފުލުމުގެ ސަބަބުން، އައްސޭރިފަށުގެ ގަސްތަކަށް ކެތްނުކުރެވޭ މިންވަރަށް ލޮނުގެ އަސަރު ފޯރައި ފެންބޮޑުވެއެވެ. ކުރިން ލިބުނު ގެއްލުމުން އަރައިނުގަނެވެނީސް ތަކުރާރުކޮށް ގެއްލުންވުމުގެ ސަބަބުން، ގަސްތައް ބަލިކަށިވެ، އެންމެ ފަހުން މަރުވެއެވެ. ކަނޑުގެ ލޮނުގަނޑު އުފުލެމުންދިއުމާއެކު، އައްސޭރިފަށަށް ރާޅު އަރާ މިންވަރާއި އަޑި އިތުރުވަމުންދެއެވެ. މިއީ މިހާރު މި ހިނގާ ބާރުމިނުގައި މި ގަސްތަކަށް ކެތްކުރެވޭނެ ކަންކަމެއް ނޫނެވެ.
ލޮނާއި މީރުފެނުގެ މައްސަލަތައް
އުދައެރުމާއި ފެންބޮޑުވުމުގެ ސަބަބުން ބިމުގެ ފެންފަށަލައިގެ ލޮނުކަން އިންތިހާއަށް މަތިވެއެވެ. މިއީ ލޮނަށް ކެތްކުރާ ބާވަތްތަކަށްވެސް ދިގު މުއްދަތަކަށް ކެތްކުރެވޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. މިއާއެކު ވާރޭވެހޭ މިންވަރު މަދުވެފައި ލަފާކުރަން ނޭނގުމުގެ ސަބަބުން، ގަސްތަކަށް ގުޅިފައިވާ އެތައް ޕްރެޝަރަކާ ކުރިމަތިވެއެވެ. ބޮޑެތި ގަސްތައް މަރުވެއެވެ. އަދި އައު ގަސްތަކަށް ހެދޭނެ ފުރުޞަތެއް ނުލިބެއެވެ.
އާބާދީ އިތުރުވުމާއި ތަރައްޤީގެ އަސަރުތައް
ރަށްތައް ބޮޑުވެ، ގެދޮރާއި އިމާރާތްތައް އިތުރުވަމުންދާ ވަރަކަށް، ޖާގަ ހެދުމަށްޓަކައި އައްސޭރިފަށުގައިވާ ޤުދުރަތީ ގަސްގަހާގެހި ކަނޑައި ސާފުކުރެވެއެވެ. ހިމާޔަތްކޮށްފައި ބާއްވަންޖެހޭ އައްސޭރިފަށުގެ ގަސްތަކަކީ ގިނަ ފަހަރަށް އެންމެ ފުރަތަމަ ނައްތާލެވޭ ތަންތަނެވެ. އަދި އެއްފަހަރު ސާފުކުރުމަށްފަހު، ގާތްގަނޑަކަށް ދުވަހަކުވެސް އެތަނުގައި އަލުން ގަހެއް ނުއިންދައެވެ.
މީގެ ސަބަބުން ކުރާ އަސަރުތައް
އަޅުގަނޑުމެންގެ ގޮނޑުދޮށްތައް ހިމާޔަތްކުރުމަށް ކުރެވިދާނެ ކަންކަން
އައްސޭރިފަށުގެ ގަސްގަހާގެހި އަލުން އިޔާދަކުރެވިދާނެއެވެ. ނަމަވެސް އެކަން ކުރެވޭނީ އެތަންތަނަށް އޮންނަ ޕްރެޝަރު ކުޑަކޮށް، ހިމާޔަތްކުރުމަށް އެއްބާރުލުން ދީގެންނެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ ގޮނޑުދޮށްތަކުގައިވާ ގަސްތަކުން އެތައް ޖީލެއް ވަންދެން ދިވެހި މުޖުތަމަޢުތައް ވަނީ ރައްކާތެރިކޮށްދީފައެވެ. އެ ގަސްތައް ނެތިކޮށްލާކަށް ނުޖެހެއެވެ. އެތަންތަން އަލުން އިޔާދަކުރުމަކީ ޖަޒީރާ މުޖުތަމަޢުތަކުގެ ވިލުންވެރިކަން އިތުރުކުރުމަށް ކުރެވިދާނެ އެންމެ ކާމިޔާބު އަދި އެންމެ މުހިންމު އެއް ކަމެވެ.
ރާއްޖެއަށް އުފަން އައްސޭރިފަށުގެ ގަސްތައް އިންދުން: ރާއްޖެއަށް އުފަން ބާވަތްތަކުގެ ގަސް އިންދުމަކީ ގޮނޑުދޮށުގެ ރައްކާތެރިކަން އަލުން އިޔާދަކުރުމަށް އޮތް އެންމެ ސީދާ މަގެވެ. މުޅި ރާއްޖޭގައިވެސް މުޖުތަމަޢުތަކުން އިސްނަގައިގެން ގަސް އިންދުމުގެ ހަރަކާތްތައް ކުރިއަށްދެއެވެ. މިއީ ސީދާ ގޮތެއްގައި ބައިވެރިވެވޭނެ ފަސޭހަ ކަމެކެވެ.
ހޭޅިފަށަށް އިޙުތިރާމުކުރުން / ހިމާޔަތްކުރުން: ބިން ބޭނުންކުރުމުގެ ޕްލޭންތަކުގައި މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްރަށުގައި 10 މީޓަރުގެ ހޭޅިފަށެއް (ގަސްގަހާގެހި ހުންނަ ސަރަޙައްދެއް) ބޭއްވުމަށް ލާޒިމުކުރެއެވެ. ތިމާގެ ރަށުގައި މި ސަރަޙައްދު އޮންނަނީ ކޮންތާކުކަން ދެނެގަންނާށެވެ. މި ސަރަޙައްދު ސާފުކޮށް، ގެއްލުންދީ ނުވަތަ މި ސަރަޙައްދަށް ވަންނަ ފަދަ އެއްވެސް އަމަލަކުން ދުރުހެލިވާށެވެ.
ޤަވާއިދާ ޚިލާފަށް ގަސް ކަނޑާނަމަ ރިޕޯޓުކުރުން: ބިން ބޭނުންކުރުމުގެ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފަށް ގޮނޑުދޮށާ ކައިރިން ގަސް ކަނޑައި ސާފުކުރާނަމަ، ރަށު ކައުންސިލަށް ނުވަތަ މިނިސްޓްރީ އޮފް ޓޫރިޒަމް އަދި އެންވަޔަރަންމަންޓަށް ރިޕޯޓުކުރެވިދާނެއެވެ.
މުޖުތަމަޢު ހޭލުންތެރިކުރުވުން: އައްސޭރިފަށުގެ ގަސްތަކުން ކުރާ ފައިދާއަކީ ކޮބައިކަން ގިނަ ބަޔަކަށް ނޭނގެއެވެ. އަވަށްޓެރިންނާއެކު، މުޖުތަމަޢުގެ ބައްދަލުވުންތަކުގައި، އަދި ސްކޫލްތަކުގައި މިކަމާ ގުޅޭގޮތުން ވާހަކަދައްކާށެވެ. ކަންކަން ދެނެގަތުމަކީ ހިމާޔަތްކުރުމުގެ ބިންގަލެވެ.
ގަސް އިންދުމުގެ ޕްރޮގްރާމްތަކަށް އެއްބާރުލުންދިނުން: ރަށު ކައުންސިލްތަކާއި، ތިމާވެއްޓަށް މަސައްކަތްކުރާ ޖަމްޢިއްޔާތަކާއި، އަދި މުޖުތަމަޢުގެ ގްރޫޕްތަކުން މުޅި ރާއްޖޭގައި ގަސް އިންދުމާއި އަލުން އިޔާދަކުރުމުގެ މަސައްކަތްތައް ދަނީ ހިންގަމުންނެވެ. މި މަސައްކަތްތަކުގައި ބައިވެރިވެ، އެއްބާރުލުންދީ، އަދި އެކަންކަން ޕްރޮމޯޓްކުރާށެވެ. އަލުން އިންދާ ކޮންމެ ގަހަކީ، އޭގެ ފަހަތުގައިވާ ރަށް އިތުރަށް ވަރުގަދަކޮށްދޭނެ އެއްޗެކެވެ.